Cẩm nang
Di tích luyện sắt Di Bản Sơn (Obitayama Tatara Seiteki Iseki) nằm tại thành phố Hagi, tỉnh Yamaguchi, là tàn tích của một lò luyện sắt từng hoạt động mạnh mẽ từ giữa thời Edo đến cuối thời Edo. Di tích này được đăng ký là một phần của Di sản Thế giới UNESCO "Di sản Cách mạng Công nghiệp Nhật Bản: Luyện sắt, luyện thép, đóng tàu và khai thác than", đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong quá trình hiện đại hóa của Nhật Bản. Tại đây, kỹ thuật truyền thống của Nhật Bản mang tên "Tatara" — sử dụng sắt cát làm nguyên liệu và đốt than củi để sản xuất sắt — đã đạt đến trình độ phát triển cao.
Đặc biệt, sắt được sản xuất tại đây vào cuối thời Edo đã được sử dụng để đóng con tàu chiến kiểu Tây phương đầu tiên của phiên Choshu là "Heishinmaru", gắn liền với giá trị lịch sử của việc hiện đại hóa quân sự và công nghiệp Nhật Bản. Hiện nay, dù một phần di tích đã bị ngập do xây dựng đập nước, nhưng các cấu trúc chính như Takadono (nhà cao tầng) nằm ở phía Bắc vẫn là những tư liệu quý giá giúp chúng ta hình dung về quy trình luyện sắt thời bấy giờ.
Nhờ môi trường tự nhiên trù phú của vùng núi Chugoku với nguồn sắt cát chất lượng cao và nguồn gỗ dồi dào để làm than, hoạt động luyện sắt đã được thực hiện tại khu vực này từ xa xưa. Do kỹ thuật Tatara tiêu thụ một lượng lớn than củi, các khu vực luyện sắt thường phải di chuyển theo chu kỳ hàng chục năm để chờ rừng tái sinh. Tại Di bản Sơn, ba giai đoạn vận hành quy mô lớn đã diễn ra vào các thời kỳ Horeki, Bunka-Bunsei và cuối thời Edo.
Giai đoạn cuối thời Edo trùng với thời điểm lịch sử Nhật Bản chuyển mình mạnh mẽ. Sắt được sản xuất tại đây đã được vận chuyển qua đường biển hoặc "con đường sắt" trên đất liền để làm vật liệu đóng tàu kiểu Tây phương. Di tích này không chỉ là một xưởng luyện sắt cũ, mà còn là di sản văn hóa biểu tượng cho giai đoạn chuyển giao khi kỹ thuật truyền thống Nhật Bản kết hợp với công nghệ phương Tây để đưa đất nước bước vào kỷ nguyên hiện đại.
Điểm nhấn lớn nhất của di tích là cấu trúc "Takadono" (nhà cao tầng), nơi đóng vai trò trung tâm của quá trình luyện sắt. Bên trong Takadono, một "lò luyện sắt" được đặt ở giữa, hai bên là cơ chế "thổi khí" (fugo) để cung cấp không khí. Ngoài ra, du khách còn có thể quan sát các dấu tích khác như "nơi rửa sắt cát" để tăng độ tinh khiết, khu vực "Murage" dành cho nghỉ ngơi, và các lán trại của công nhân vận hành máy thổi khí, giúp tái hiện sinh động môi trường lao động thời xưa.
Bên cạnh đó, xung quanh di tích còn có dấu tích của các ao làm mát sắt (Kanaike). Thông qua những cấu trúc này, bạn có thể tận mắt chứng kiến cách các thợ thủ công xưa kia tận dụng sức mạnh thiên nhiên để tạo ra các sản phẩm kim loại tinh xảo.
Di tích mang những vẻ đẹp khác nhau tùy theo mùa. Vào mùa xuân, các loài hoa dại nở rộ quanh di tích tạo nên cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp. Vào mùa thu, các sự kiện như "Lễ hội Tatara mùa thu" thường được tổ chức, là cơ hội tuyệt vời để trải nghiệm văn hóa địa phương.
Lưu ý rằng vào mùa đông (tháng 1 và tháng 2), do ảnh hưởng của tuyết, việc mở cửa của Bảo tàng Obitayama Tatara có thể không ổn định. Bạn nên kiểm tra thông tin mới nhất trước khi đến. Thời điểm ban ngày có ánh sáng tốt nhất để quan sát rõ ràng cấu trúc của các di tích lịch sử.
Tại đây thường có các hoạt động để giúp du khách hiểu sâu hơn về lịch sử. Vào các ngày Thứ Bảy, Chủ Nhật và ngày lễ, thường có các hướng dẫn viên tình nguyện miễn phí để thuyết minh tại chỗ. Ngoài ra, các lễ hội địa hội như "Lễ hội hoa dại mùa xuân" hay "Lễ hội Tatara mùa thu" cũng là dịp để thưởng thức sự kết hợp giữa di sản lịch sử và thiên nhiên. Nếu muốn có hướng dẫn viên chuyên nghiệp, bạn cần đặt trước và có trả phí.
Khu vực xung quanh di tích có cảnh quan thiên nhiên và lịch sử rất đẹp. Cảnh quan quanh đập núi M Yamaguchi rất thích hợp để lái xe ngắm cảnh hoặc đi dạo. Từ trung tâm thành phố Hagi, sân bay Iwami hay ga JR Higashi-Hagi, bạn có thể dễ dàng di chuyển đến đây. Việc khám phá các lộ trình lịch sử cũ cũng là một trải nghiệm thú vị.
Khi tham quan di tích, vui lòng lưu ý: